PHÒNG TRỊ RẦY GÂY HẠI TRÊN CÂY SẦU RIÊNG

RẦY XANH HẠI SẦU RIÊNG: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ

Rầy xanh hại sầu riêng là một trong những đối tượng chích hút bà con cần đặc biệt chú ý trong giai đoạn cây ra đọt non. Rầy có thể xuất hiện trong vườn ở nhiều giai đoạn của lá, nhưng thường gây ảnh hưởng rõ nhất khi đọt vừa nhú, lá còn non và chưa thành thục.

Nếu mật số cao, rầy chích hút làm lá xuất hiện những chấm vàng, lá nhỏ, xoăn, cháy mép, khô và rụng. Đọt non bị gây hại nặng có thể phát triển kém, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành bộ lá khỏe của cây sầu riêng.

1. RẦY XANH THƯỜNG XUẤT HIỆN KHI NÀO?

Rầy có thể xuất hiện trong vườn sầu riêng ở nhiều thời điểm, nhưng bà con cần đặc biệt chú ý khi cây bắt đầu ra cơi đọt mới.

Điều kiện nóng ẩm và tán cây rậm rạp có thể tạo môi trường thuận lợi cho nhiều nhóm côn trùng chích hút phát triển.

Giai đoạn cần theo dõi kỹ nhất là từ khi cây bắt đầu xuất hiện mũi giáo, lá non hình thành cho đến khi cơi đọt dần thành thục.

Đây là thời điểm mô lá còn non, mềm và dễ bị rầy chích hút.

2. RẦY XANH GÂY HẠI SẦU RIÊNG NHƯ THẾ NÀO?

Cả rầy non và rầy trưởng thành đều có thể chích hút dịch cây trên các bộ phận non.

Khi rầy tập trung trên lá non, quá trình phát triển bình thường của lá bị ảnh hưởng.

Ngoài tác động trực tiếp do chích hút, một số côn trùng chích hút còn có thể tiết dịch ngọt trên bề mặt lá, tạo điều kiện cho nấm bồ hóng (muội đen) phát triển.

Khi lớp muội đen bao phủ nhiều trên bề mặt lá, khả năng tiếp nhận ánh sáng và quang hợp của cây có thể bị ảnh hưởng.

3. DẤU HIỆU NHẬN BIẾT RẦY GÂY HẠI TRÊN LÁ SẦU RIÊNG

Giai đoạn gây hại nhẹ

Trên lá có thể xuất hiện những chấm nhỏ màu vàng hoặc vùng lá mất màu tại vị trí bị chích hút.

Lá non bị gây hại có thể:

Phát triển chậm.
Kích thước nhỏ.
Phiến lá không phát triển bình thường.
Xuất hiện nhiều vết chích trên bề mặt.

Các mô bị tổn thương cũng có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho một số tác nhân gây bệnh xâm nhập.

Khi rầy gây hại nặng

Khi mật số rầy cao và kéo dài, triệu chứng trở nên rõ rệt hơn:

Mép lá bị cháy.
Lá cong hoặc xoăn lại.
Phiến lá khô dần.
Lá non rụng nhiều.
Đọt non phát triển kém.
Cành có thể bị trơ lá.

Hiện tượng lá bị cháy do rầy gây hại thường được bà con gọi là “cháy rầy”.

Một số triệu chứng có thể dễ nhầm với bệnh hoặc vấn đề dinh dưỡng. Vì vậy, bà con nên kiểm tra trực tiếp mặt lá, đọt non và sự hiện diện của côn trùng trước khi quyết định biện pháp xử lý.

4. VÌ SAO CẦN BẢO VỆ CƠI ĐỌT NON?

Một cơi đọt khỏe sẽ tạo nên bộ lá khỏe, đóng vai trò quan trọng trong quá trình quang hợp, tích lũy dinh dưỡng và nuôi cây.

Nếu đọt liên tục bị rầy chích hút, lá có thể không đạt kích thước và chất lượng bình thường.

Đặc biệt với cây chuẩn bị bước vào những giai đoạn quan trọng như làm bông hoặc nuôi trái, việc duy trì một bộ lá khỏe và ổn định có ý nghĩa rất lớn.

Vì vậy, quản lý rầy nên bắt đầu từ theo dõi cơi đọt, thay vì chờ đến khi lá đã cháy và rụng mới xử lý.

5. BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA RẦY TRÊN SẦU RIÊNG

Thường xuyên kiểm tra vườn

Khi cây chuẩn bị ra đọt, bà con nên tăng tần suất thăm vườn.

Cần quan sát kỹ:

Đỉnh sinh trưởng.
Mũi giáo.
Lá non chưa mở.
Mặt trên và mặt dưới lá.
Những cây đang ra đọt mạnh.

Phát hiện khi mật số còn thấp sẽ giúp việc quản lý thuận lợi hơn.

Tỉa cành, tạo tán thông thoáng

Cắt tỉa những cành không cần thiết giúp tán cây thông thoáng hơn và thuận lợi cho việc kiểm tra sâu hại.

Đồng thời cần vệ sinh cỏ dại và quản lý môi trường vườn phù hợp để hạn chế nơi trú ẩn của dịch hại.

Bảo vệ thiên địch

Trong vườn có nhiều sinh vật có ích tham gia kiểm soát côn trùng gây hại.

Bà con nên chú ý bảo vệ các nhóm thiên địch như:

Bọ rùa.
Nhện bắt mồi.
Ong ký sinh.
Một số côn trùng bắt mồi khác.

Hạn chế lạm dụng thuốc phổ rộng khi chưa cần thiết để tránh làm giảm quần thể thiên địch trong vườn.

Sử dụng bẫy dính

Bẫy dính màu vàng có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ theo dõi sự xuất hiện của một số nhóm côn trùng trưởng thành trong vườn.

Bẫy nên được kết hợp với việc kiểm tra trực tiếp trên cây, không nên dựa hoàn toàn vào số lượng côn trùng trên bẫy để đánh giá mức độ gây hại.

6. CÓ THỂ SỬ DỤNG DẦU KHOÁNG VÀ CHẾ PHẨM SINH HỌC KHÔNG?

Tùy đối tượng gây hại, mật số và giai đoạn của cây, bà con có thể cân nhắc các giải pháp phù hợp trong chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), bao gồm:

Một số chế phẩm có nguồn gốc neem.
Dầu khoáng nông nghiệp.
Biện pháp sinh học.
Bảo vệ và phát triển thiên địch.

Khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào, đặc biệt trên đọt non, hoa hoặc trái non, cần tuân thủ hướng dẫn trên nhãn để hạn chế nguy cơ gây ảnh hưởng đến cây.

7. THỜI ĐIỂM QUẢN LÝ RẦY TRÊN CƠI ĐỌT

Thay vì chờ đến khi lá xuất hiện hiện tượng “cháy rầy”, bà con nên bắt đầu kiểm tra ngay từ khi cơi đọt mới nhú.

Giai đoạn cần theo dõi sát:

Mũi giáo → lá non → lá mở → lá chuyển dần sang thành thục.

Nếu cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thời điểm xử lý nên dựa trên mật số dịch hại thực tế, giai đoạn phát triển của cây và hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.

Không nên mặc định phun định kỳ 5–7 ngày/lần nếu chưa đánh giá mật số rầy và nguy cơ gây hại.