Trong bối cảnh nông nghiệp xanh đang trở thành xu hướng toàn cầu, GS.TSKH Trần Đình Long (Vinaseed) cho rằng vụ đông tại Đồng bằng sông Hồng đang sở hữu một "hạt ngọc vàng" bị bỏ quên. Đó chính là cây đậu tương – mắt xích quan trọng để tái cơ cấu hệ thống cây trồng và xây dựng nền nông nghiệp bền vững.
Cây đậu tương: Giải pháp cho nông nghiệp xanh và tuần hoàn
Khác với việc thâm canh lúa thuần túy gây áp lực lên hệ sinh thái, việc đưa đậu tương vào luân canh mang lại lợi ích kép về môi trường và kinh tế.
-
Cải tạo đất tự nhiên: Đậu tương có khả năng cố định đạm nhờ vi khuẩn cộng sinh ở rễ, cung cấp từ 30-60kg đạm/ha cho đất. Đây là cách giảm chi phí phân bón hóa học hiệu quả cho vụ kế tiếp.
-
Nông nghiệp tuần hoàn: Phát triển cây họ đậu giúp hạn chế thoái hóa đất, tạo tiền đề cho các mô hình nông nghiệp xanh giảm phát thải tại miền Bắc.
Tiềm năng kinh tế từ vùng nguyên liệu đậu tương trong nước
Hiện nay, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 80% nhu cầu đậu tương. GS Trần Đình Long phân tích rằng nếu kết hợp các giống lúa ngắn ngày để giải phóng đất sớm, chúng ta hoàn toàn có thể hình thành vùng nguyên liệu lớn ngay tại Đồng bằng sông Hồng.
Với các giống mới và kỹ thuật thâm canh cao, năng suất đậu tương vụ đông có thể đạt tới 3 tấn/ha. Điều này không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn giúp ngành chế biến trong nước giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn hàng ngoại nhập.
Thách thức và định hướng phát triển năm 2026
Dù được ví như "hạt ngọc vàng", nhưng thực tế cây đậu tương vẫn đang bị coi là "đứa con rơi" của ngành trồng trọt do thiếu chính sách hỗ trợ và vùng sản xuất chuyên canh.
Những rào cản chính:
-
Lợi nhuận chưa hấp dẫn: Thu nhập từ các giống cũ năng suất thấp khiến nông dân và doanh nghiệp giống chưa mặn mà.
-
Bảo quản hạt giống: Hạt đậu tương nhanh mất sức nảy mầm, gây khó khăn cho việc lưu kho và phân phối.
-
Diện tích sụt giảm: Giai đoạn 2017 - 2021 ghi nhận sự sụt giảm mạnh về diện tích gieo trồng dù đây là loại cây "dễ tính".
Tầm nhìn chiến lược của Vinaseed:
Bước sang năm 2026, Vinaseed đặt mục tiêu chuyển đổi từ tăng trưởng sản lượng sang tăng trưởng theo giá trị. Việc đầu tư vào nghiên cứu giống đậu tương năng suất cao, kháng bệnh (như bệnh gỉ sắt) và ứng dụng chỉnh sửa gen để tăng hàm lượng dinh dưỡng sẽ là mũi nhọn để đưa đậu tương trở thành trụ cột mới của nông nghiệp Việt Nam.
Lời kết: Phát triển đậu tương vụ đông không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là bước đi chiến lược để nông nghiệp miền Bắc bắt kịp xu hướng tiêu dùng protein thực vật toàn cầu và bảo vệ hệ sinh thái đất đai bền vững.
