Giữa cao điểm nắng nóng tháng 5/2026, các tỉnh Nam Trung Bộ bước vào vụ sản xuất hè thu đầy áp lực. Trên khắp các tuyến kênh dẫn nước, một cuộc chạy đua hối hả đang diễn ra nhằm nạo vét, sửa chữa hệ thống thủy lợi, quyết tâm giữ vững mạch nước tưới cho hàng chục nghìn héc-ta đồng ruộng.
Chạy đua sửa chữa dưới lòng kênh cạn
Hệ thống thủy lợi Nha Trinh - Lâm Cấm vừa qua đã đồng loạt đóng nước từ ngày 30/4 đến 15/5. Đây được coi là "khoảng thời gian vàng" để các đơn vị quản lý tập trung nhân lực, máy móc sửa chữa các hạng mục dưới nước, gia cố các đoạn sạt lở và cống lấy nước đầu kênh. Ngay sau khi mở nước trở lại, toàn bộ hệ thống sẽ phải vận hành liên tục với cường độ cao nhất.
Tại Trạm Thủy nông Ninh Phước (quản lý 20 trạm bơm, tưới cho gần 500 ha đất nông nghiệp) và Trạm Thủy nông Ninh Hải, áp lực mùa khô hiện rõ trên từng thiết bị. Do vận hành liên tục qua nhiều mùa vụ nhưng thiếu kinh phí bảo trì định kỳ, nguy cơ phát sinh sự cố máy móc là rất lớn. Khu vực cuối nguồn là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất; chỉ cần lòng kênh bị bồi lắng, khả năng dẫn nước sẽ sụt giảm nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sinh trưởng của cây trồng.
.png)
Gánh nặng vận hành khi nguồn lực tài chính eo hẹp
Theo số liệu tính đến ngày 11/5/2026, tổng dung tích của 24 hồ chứa trong khu vực chỉ còn hơn 225 triệu $m^3$ (đạt 44,9% dung tích thiết kế). Nguồn nước suy giảm nhưng hệ thống vẫn phải gánh vác nhiệm vụ cấp nước cho 25.286 ha đất sản xuất vụ hè thu, chưa kể nhiều khu vực phát sinh ngoài kế hoạch do nắng nóng kéo dài.
Khó khăn chồng chất khi phương án giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi năm 2026 vẫn chưa được phê duyệt, khiến doanh nghiệp thiếu cơ sở ký hợp đồng đặt hàng và tạm ứng kinh phí vận hành.
-
Nguồn thu từ dịch vụ khác chỉ đạt khoảng 3 tỷ đồng/tháng (chiếm 30% doanh thu).
-
Chi phí vận hành thường xuyên tối thiểu lên đến 7,2 tỷ đồng/tháng (chưa bao gồm kinh phí duy tu, sửa chữa lớn).
Giải pháp tạm thời giữ “mạch sống” cho đồng ruộng
Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cùng Sở Tài chính, tổng nhu cầu kinh phí năm 2026 của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận (khoảng 86,9 tỷ đồng) và Khánh Hòa (khoảng 60,8 tỷ đồng) lên đến 147,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng nguồn ngân sách dự toán được giao hiện chỉ có khoảng 85 tỷ đồng, thâm hụt hơn 62 tỷ đồng và chưa thể đáp ứng phương án giá mới.
Để tháo gỡ nút thắt, Sở NN&MT đã kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh cho phép tạm thời áp dụng đơn giá cũ nhằm kịp thời ký hợp đồng đặt hàng, cung cấp nguồn kinh phí tối thiểu duy trì dòng chảy. Đồng thời, căn cứ theo Nghị định số 115/2026/NĐ-CP mới ban hành của Chính phủ quy định về giá dịch vụ thủy lợi, hai doanh nghiệp đang khẩn trương rà soát, xây dựng lại phương án giá chuẩn quy chuẩn mới.
Thông tin cơ quan quản lý hệ thống thủy lợi khu vực
-
Cơ quan tham mưu: Sở Nông nghiệp và Môi trường | Sở Tài chính
-
Đơn vị vận hành chính:
-
Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận
-
Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa
-
-
Hệ thống công trình trọng điểm: Hệ thống thủy lợi Nha Trinh - Lâm Cấm, Trạm thủy nông Ninh Phước, Trạm thủy nông Ninh Hải.
NGUỒN TẠI ĐÂY
