Tháng 5 là thời điểm bắt đầu bước vào mùa mưa ở nhiều khu vực trồng cây ăn trái. Đây cũng là giai đoạn độ ẩm trong vườn tăng cao, thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài tạo điều kiện rất thuận lợi cho nhiều loại nấm khuẩn phát triển mạnh.
Nếu không chủ động phòng ngừa từ sớm, các loại bệnh do nấm và vi khuẩn có thể lây lan rất nhanh, gây hại nghiêm trọng trên lá, rễ, thân, bông và trái. Nhiều vườn cây chỉ sau vài cơn mưa lớn đã xuất hiện tình trạng vàng lá, thối rễ, cháy lá, xì mủ hoặc rụng trái hàng loạt.
Đặc biệt ở các loại cây ăn trái như sầu riêng, cam quýt, bưởi, mít, chôm chôm, nhãn hay xoài, giai đoạn tháng 5 thường là lúc cây đang nuôi trái hoặc phát triển đọt non nên rất nhạy cảm với nấm bệnh.
Vì vậy, nhận biết sớm các loại nấm khuẩn nguy hiểm và áp dụng đúng biện pháp phòng trị sẽ giúp nhà vườn hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất và duy trì sức khỏe vườn cây trong mùa mưa.
Vì sao nấm khuẩn phát triển mạnh vào tháng 5?
Độ ẩm cao tạo điều kiện cho nấm bệnh bùng phát
Khi bước vào mùa mưa, độ ẩm không khí và độ ẩm đất tăng mạnh khiến bào tử nấm phát triển rất nhanh. Nếu vườn cây thông thoáng kém hoặc thoát nước không tốt, nấm bệnh sẽ dễ dàng lây lan từ lá xuống thân, rễ và trái.
Ngoài ra, nước mưa còn giúp phát tán mầm bệnh từ cây này sang cây khác thông qua đất, nước hoặc các vết thương cơ giới trên cây.
Cây suy yếu sau thời gian mang trái
Nhiều loại cây ăn trái vào tháng 5 đang ở giai đoạn nuôi trái mạnh nên nhu cầu dinh dưỡng rất cao. Nếu cây thiếu dinh dưỡng hoặc bộ rễ hoạt động kém do mưa kéo dài, sức đề kháng sẽ giảm và tạo điều kiện cho nấm khuẩn tấn công.
Đây cũng là lý do nhiều vườn cây xuất hiện đồng thời các hiện tượng như:
- Vàng lá
- Cháy lá
- Thối rễ
- Rụng trái non
- Xì mủ thân
Các loại nấm bệnh nguy hiểm thường xuất hiện vào tháng 5
Nấm Phytophthora gây thối rễ và xì mủ
Đây là một trong những loại nấm nguy hiểm nhất trên cây ăn trái mùa mưa. Nấm Phytophthora thường gây hại mạnh trên:
- Sầu riêng
- Cam quýt
- Bưởi
- Mít
Khi cây nhiễm bệnh, phần rễ non sẽ bị thối đen, cây hấp thu dinh dưỡng kém dẫn đến vàng lá và suy cây nhanh chóng. Trên thân thường xuất hiện hiện tượng xì mủ màu nâu đen, vỏ thân bị thối và bong tróc. Nếu không xử lý kịp thời, cây có thể chết nhanh chỉ sau thời gian ngắn.
Cách phòng trị hiệu quả
Nhà vườn cần chú ý:
- Làm rãnh thoát nước tốt
- Không để vườn ngập úng kéo dài
- Bổ sung vi sinh Trichoderma cải tạo đất
- Chủ động phòng nấm theo định kỳ vào đầu mùa mưa
Ngoài ra nên hạn chế làm tổn thương phần gốc và rễ vì đây là cửa ngõ giúp nấm xâm nhập rất nhanh.
Bệnh thán thư gây cháy lá và thối trái
Bệnh thán thư thường xuất hiện mạnh trên:
- Xoài
- Ớt
- Nhãn
- Vải
- Chôm chôm
Dấu hiệu dễ nhận biết là lá xuất hiện các đốm cháy màu nâu đen, sau đó lan rộng làm khô lá và cháy cành non. Trên trái, bệnh gây thối đen từng mảng khiến trái mất mã và nhanh hư hỏng. Trong điều kiện mưa nhiều và độ ẩm cao, bệnh có thể lây lan rất nhanh trong vườn.
Biện pháp hạn chế bệnh
Để giảm nguy cơ phát sinh thán thư, nhà vườn nên:
- Tạo tán thông thoáng
- Tỉa bỏ cành bệnh
- Thu gom lá và trái bệnh đem tiêu hủy
- Hạn chế để nước đọng lâu trong tán cây
Ngoài ra cần bổ sung Kali và Canxi để giúp lá và trái cứng khỏe hơn, tăng sức chống chịu với nấm bệnh.
Nấm hồng gây khô cành và chết nhánh
Nấm hồng thường phát triển mạnh ở những vườn cây rậm rạp, độ ẩm cao và thiếu ánh sáng. Bệnh thường xuất hiện trên:
- Cành nhỏ
- Nhánh cấp 2
- Vị trí giao cành
Ban đầu trên cành xuất hiện lớp màu trắng hồng, sau đó cành khô dần và chết nhánh. Nếu không xử lý sớm, bệnh sẽ lan rộng khiến cây suy yếu nghiêm trọng và giảm khả năng nuôi trái.
Cách phòng trị
Cần thường xuyên:
- Tỉa cành tạo tán
- Cắt bỏ cành bị bệnh
- Vệ sinh vườn sạch sẽ
- Giữ vườn thông thoáng mùa mưa
Đây là biện pháp rất quan trọng giúp hạn chế nấm hồng phát triển mạnh trong mùa ẩm.
Các bệnh do vi khuẩn thường gặp vào tháng 5
Bệnh loét vi khuẩn trên cam quýt
Bệnh thường xuất hiện trên:
- Lá
- Cành non
- Trái non
Các vết bệnh ban đầu là những chấm nhỏ màu nâu, sau đó nổi gồ lên và lan rộng. Khi bệnh nặng có thể gây rụng lá và rụng trái hàng loạt. Mưa lớn và gió mạnh là điều kiện thuận lợi giúp vi khuẩn lây lan rất nhanh trong vườn.
Biện pháp hạn chế
Nhà vườn cần:
- Tỉa cành thông thoáng
- Hạn chế làm tổn thương lá và trái
- Vệ sinh dụng cụ cắt tỉa
- Chủ động phòng bệnh đầu mùa mưa
Cách giúp vườn cây tăng sức đề kháng trong mùa mưa
Phục hồi bộ rễ khỏe mạnh
Bộ rễ khỏe là yếu tố quyết định khả năng chống chịu nấm bệnh của cây. Vào mùa mưa nên:
- Bổ sung hữu cơ hoai mục
- Dùng Humic và Fulvic kích rễ
- Bổ sung vi sinh cải tạo đất
Khi rễ khỏe, cây sẽ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và tăng khả năng chống chịu với thời tiết bất lợi.
Quản lý dinh dưỡng hợp lý
Trong mùa mưa không nên bón quá nhiều đạm vì sẽ làm cây mềm yếu và dễ nhiễm bệnh hơn.
Thay vào đó nên:
- Tăng Kali
- Bổ sung Canxi
- Bổ sung trung vi lượng
Điều này giúp lá dày hơn, cành cứng hơn và hạn chế nấm bệnh tấn công.
Giữ vườn luôn thông thoáng
Một vườn cây thông thoáng sẽ giúp:
- Giảm độ ẩm
- Hạn chế nước đọng
- Tăng ánh sáng trong tán
Đây là giải pháp rất quan trọng giúp giảm nguy cơ bùng phát nấm khuẩn trong mùa mưa.
Những sai lầm khiến nấm khuẩn bùng phát mạnh vào tháng 5
Để vườn ngập úng kéo dài
Đây là nguyên nhân hàng đầu làm:
- Thối rễ
- Xì mủ
- Vàng lá
- Chết cây nhanh
Bón nhiều đạm trong mùa mưa
Dư đạm khiến:
- Lá non mềm yếu
- Đọt phát triển mạnh
- Dễ bị nấm khuẩn tấn công
Không vệ sinh vườn thường xuyên
Lá bệnh, trái rụng và cành khô chính là nơi lưu tồn mầm bệnh rất lớn trong mùa mưa.
Nếu không xử lý kịp thời, bệnh sẽ tái phát liên tục và khó kiểm soát.
Kết luận
Tháng 5 là giai đoạn nhiều loại nấm khuẩn nguy hiểm phát triển mạnh trên vườn cây ăn trái, đặc biệt trong điều kiện mưa nhiều và độ ẩm cao. Những bệnh như thối rễ, xì mủ, thán thư hay loét vi khuẩn đều có thể gây thiệt hại nghiêm trọng nếu không được phòng trị từ sớm.
Để bảo vệ vườn cây hiệu quả, nhà vườn cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp như:
- Quản lý thoát nước tốt
- Tạo tán thông thoáng
- Phục hồi bộ rễ khỏe mạnh
- Cân đối dinh dưỡng hợp lý
- Chủ động phòng bệnh đầu mùa mưa
Việc chăm sóc đúng kỹ thuật sẽ giúp cây tăng sức đề kháng, hạn chế thiệt hại do nấm khuẩn và duy trì năng suất ổn định trong suốt mùa mưa.
